....(راشدین) ....

(ایستاده خواهیم مرد، اما زانو زده زندگی نخواهیم کرد) . (پیشه وا ی شه هید قاضی محمد- رحمه الله).
 
احکام 10 روز ذی الحجه وعید قربان در کتاب وسنت.
ساعت ٢:۳٤ ‎ب.ظ روز شنبه ۳٠ مهر ۱۳٩٠ : توسط : محسن نصری - س -

احکام 10 روز ذی الحجه وعید قربان ( به نقل از وبلاگ : موحد. پاسخ به سوآلات شرعی).http://www.janahmolla.blogfa.com/post-54.aspx


 

مولف : شیخ محمد عُثَیمین   .     مترجم: ابو عایشه رسا

«تخریج صورت گرفته : همه صحیح‌اند»


 

احکام ماه ذی‌الحجه از کلام شیخ محمد بن صالح عثیمین (رح) . الحمدلله رب‌العالمین ، والصلاه و السلام علی سید المرسلین و بعد :

بدرستی از فضل و منت خداوند است که برای بندگان صالح این ایام را قرار داده که در آن عمل صالح و خوب زیاد انجام شود .

ده روز ذی‌الحجه :

بتحقیق وارد شده از فضیلت آن از قرآن و سنت از :

1. کلام‌الله تعالی : (والفجر1 ولیال عشر2)  که ابن کثیر (رح) می‌فرماید : مراد از آن ده روز ذی‌الحجه است همانطور هم ابن عباس و ابن‌الزبیر و مجاهد و غیره گفته‌اند. [و رواه الامام ‌البخاری]

2. قال الله تعالی «و یذکروا اسم الله فی ایام معلومات»

ابن عباس  (رض) فرموده : ده روز ذی‌الحجه است تفسیر آن [تفسیر ابن کثیر]

3. از ابن عمر (رض) روایت است فرموده که رسول‌الله (ص) فرموده‌اند:‌ نزد خداوند هیچ روزی بزرگتر یا دوست‌داشتنی‌تر از عملی نیست همانند این ده روز ذی‌الحجه، پس در این ایام لا‌اله‌الا‌الله و تکبیر (الله‌اکبر) و تحمید (الحمد‌لله) زیاد بگویید. [الطبرانی ، در معجم کبیر]

4. از ابن عباس (رض) روایت است که فرموده رسول الله (ص) فرموده‌اند : هیچ روزی نیست که در آن عمل صالح انجام شود و دوست‌داشتنی‌تر باشد از این ده روز گفتند : و حتی جهاد در راه خدا ، فرمود : حتی جهاد در راه خدا مگر شخصی که خود خارج شود و مالش نیز در این راه باشد و چیزی از آن برنگردد. «نماند».

5. سعید بن جبیر (رح) : کسی که حدیث ابن عباس روایت کرد:‌هنگامی که ده روز ذی‌الحجه داخل می‌شد زیاد تلاش و کوشش می کرد از اعمال صالح تا اینکه توانی برای وی نمی‌ماند . (رواه‌الدرامی) . [حدیث حسن است]

6. ابن حجر در فتح‌الباری می‌گویند: در مادر عبادات حاصل می‌شود این قدر و منزلت و همچنین امتیاز ده روز یعنی نماز، روزه ، صدقه و حج و در چیزهای دیگر نیست و نمی‌آید .

افعالی که در این ایام مستحب است انجام شود :

1. نمار : نمازهای فرض سروقت و نمازهای نفلی زیاد‌خواندن بدرستی این از بهترین وسیله نزدیکی به خداوند است روایت کرده ثوبان (رض) که شنیدم رسول‌الله (ص) می‌فرمود : برای خداوند زیاد سجده‌کن (نماز) براستی برای خداوند سجده‌ای انجام نمی‌دهی مگر اینکه درجه‌ای از تو بالا می‌رود و خطا و گناهی از تو از بین می‌رود [مسلم] و این عام است در هر وقت .

2. روزه : سبب داخل شدن در اعمال صالحه : پس از هنیده بن خالد از زنش از بعضی همسران رسول‌الله (ص) روایت می‌کند که رسول خدا (ص) نه روز از ذی‌الحجه و روز عاشورا و سر‌روز از هر ماه روزه می‌گرفتند [رواه الامام احمد و ابوداود و النسائی] و امام نووی می‌فرمایند که روزه ایام ذی‌الحجه شدیداً مستحب است .

3. تکبیر، تهلیل و تحمید: در حدیث گذشته ابن عمر روایت کرد : در این ایام لا اله الا الله ، تکبیر و تحمید زیاد بگویید و ا مام بخاری (رح) روایت می‌کند : که ابن عمر و ابوهریره «رضی الله عنهما» به بازار خارج می‌شدند در این ده روز تکبیر می‌گفتند : و مردم همراه با تکبیر آنان تکبیر می‌گفتند .

و همچنین فرمود : حضرت عمر (رض) در حالی که قبه عربی پوشیده بود تکبیر می‌گفت: پس اهل مسجد می‌شنیدند و آنها هم تکبیر می‌گفتند و اهل بازار هم همچنین تا منی اینکار می‌کردند ، و ابن عمر در این ایام در منی این فعل انجام می‌دادند و بعد از هر نماز و بر فراش خواب ، در خیمه مجلسش و هنگام راه رفتن همه اینکارها می کردند و کمی با جهر گفتن مستحب است بخاطر فعل حضرت عمر، پسر ایشان و ابوهریره «رض الله عنهم اجمعین»

و برمسلمانان است که این سنتهایی که در این ایام از بین رفته‌اند زنده کنیم و نزدیک است که فراموش شود و حتی از صالحان و مصلحان خیر‌خواه و این فعل‌ها که ما فراموش می‌کنیم و سنتها خلاف آن است که سلف صالحان (گذشتگان) برآن بودند . (علی‌الاسف)

صیغه تکبیر:

الف) الله اکبر، الله اکبر ، الله اکبر

ب) الله اکبر، الله اکبر ، الله اکبر ، «لا اله الا الله و الله اکبر» الله اکبر ، الله اکبر و لله لحمد .

ج ) الله اکبر ، الله اکبر ، لا اله الا الله و الله اکبر ، الله اکبر و لله الحمد

4. روزه روز عرفه : تأکید می‌شود روز عرفه همانطور که ثابت شده از رسول‌الله (ص) بدرستی فرمود در مورد روز عرفه : خداوند کفاره گناهان سال گذشته و سال آینده قرار می‌دهد «تأکید خداوند در حدیث آمده» [رواه مسلم] ولی کسی که در عرفه باشد یعنی حاجی برای او روزه نیست بدرستی که نبی خدا (ص) در عرفه‌ روزه‌دار نبودند .

5. فضیلت و بزرگی روز قربانی «قربانی»: که بسیاری از مسلمانان از آن غافل هستند، جلالت ، هیوت و عظمت و بسیار بخشیده ‌شدنش از مؤمنین آمده و یا از بسیاری از علماء گفته‌اند با‌فضیلت‌ترین روز سال است حتی از روز عرفه . «علی‌الاطلاق».

ابن قیم (رح) فرموده: بهترین روز نزد خداوند روز قربانی است و آن روز حج اکبر است همانطور که در سنن ابی‌داود آمده فرموده (ص): بزرگترین روز نزد خداوند روز نحر است سپس روز (قر) و روز قر: روزی که حاجی در منی قرار می‌‌گیرد و آن روز یازدهم می‌باشد ، و گفته شده  روز  عرفه از آن بافضیلت‌ ‌تر است بدلیل اینکه روزه آن کفاره 2 سال است و زیاد مردم را عفو می‌کند «عرفه» والله تعالی : در آن روز به بندگانش زیاد نزدیک می‌شود ، و فرشتگان زیادی را برای اهل این روزها می‌فرستند «کسانی که درک آن را دارند» . یا مقیم خلاصه دنبال همه برود و فرصت را غنیمت بشمرد .

 

برای چه به استقبال این خیر‌ها می‌رویم :

1. شایسته است برای مسلمانان که تمام سال به استقبال خیر برود و با توبه صادقانه نصوح و خود را خلاص‌کردن از گناهان و معاصی بدرستی گناهان انسان را محروم می‌کند از فضل پروردگار و حجاب و جلو‌دار می‌شود میان قلب و مولا (الله تعالی)

2. با عزم کامل و صادق همراه کوشش فراوان بر اغتنام شمردن بر آنچه که الله تعالی راضی است پس کسی که خداوند را تصدیق کرد خداوند نیز او را تصدیق می‌کند همانطور که در کلام‌الله آمده : «والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا» «عنکبوت 69».

پس برادر مسلمان مغتنم بشمار این فرصت  پیش‌آمده را قبل از اینکه مردنت فرا رسد که ندامت آن وقت سودی نیست و ساعتی برای تو نیست که بشمارد زمانی برای عبادت . خداوند من و شما را توفیق بدهد بر مغتنم شمردن این خیر‌ها و ما را کمک و یاری کند در این ایام و ایام دیگر بر طاعتش و حسن عبادتش .

 

بعضی از احکام قربانی و مشروعیتش:

اصل در قربانی این است که مشروعیت دارد در حق زندگان همانطور که رسول خدا (ص) و اصحابش قربانی می‌کردند از خودشان و خانواده‌شان برای الله از اینکه مردم فکر می‌کنند ثواب قربانی برای مرده است گمان هیچ اصلی ندارد ولی هدیه قربانی‌کردن برای مرده‌ها (اموات) بر سه قسم است :

1. اینکه قربانی شود از جانب آن تبعاً برای زندگان : مثلاً قربانی از جانب میت و همچنین برای اهل خانه‌اش و نیت زندگان و مردگان می‌شود و اصل این قضیه : پیامبر (ص)  قربانی کرد و نیت اهل بیت هم داشت و از خانواده ایشان تعدادی از آنان قبلاً فوت کرده بودند .

2. اینکه قربانی شود از جانب اموات بمقتضای وصیتشان ما کاری نداشته باشیم نیت مرده و زنده نزد خداوند است .

اصل این قول : «فمن بدله بعد ما سمعه فانما الله علی الذین یبدلونه ان الله سمیع علیم» پس هر که اعم از شاهدی و وصی آن را بعد از شنیدن تغییر دهد تنها گناه آن بر کسانی است که آن وصیت را تغییر می‌دهند و وصیت‌کننده در پیشگاه خدا پاداش خود را می‌گیرد خداوند شنوا و داناست و گفتار همگان را می‌شنود و نیات همگان را می‌داند .

3. اینکه قربانی از جانب اموات دور از نیت زندگان در آن باشد این جائز است نزد عده کمی از فقها حنابله و نزد بقیه ناجائز گویند  بعضی که ثواب آن به میت می‌رسد و صدقه نیز همینطور و لکن خودمان در مذهبمان نیست و ثابت نیست از احادیث بخاطر اینکه پیامبر (ص) تخصیصاً از جانب میت قربانی نکرده : برای حمزه این کار نکرد که او از عزیزترین نزدیکانش بود و نه از جانب اولادش که در حیاتش فوت کردند ، آنان 3 دختر که ازدواج کرده بودند و 3 پسر کوچک و نه از جانب خدیجه که دوست‌داشتنی‌ترین زنانش بود و از اصحاب هم ثابت نیست و می‌بینیم که بعضی از مردم قربانی می‌کنند برای میت و بر خطای بزرگ می‌روند .


 

«چیز‌هایی که ممنوع می‌شود و برای کسی که قربانی می‌کند»:

کسی خواست قربانی کند و ماه ذی‌الحجه داخل شد به روئت هلال ماه یا کامل‌شدن ذی‌القعده 30 روز بر وی حرام می‌شود اینکه بگیرد از موی حیوان یا پوستش تا اینکه ذبح کند قربانی را بدلیل حدیث ام سلمه (رض) : بدرستی پیامبر (ص) فرمود: هنگامی 10 روز فرارسید و یکی از شما خواست قربانی کند پس مو و ناخن حیوان را نگه دارد [رواه احمد و مسلم] کسی که این کار کرد بایستی توبه کند و کفاره ندارد و مانع قربانی نیست این طور نیست که عوام فکر می‌کنند بلکه توبه نصوح لازم دارد .

کسی که از روی فراموشی و یا اینکه موهای حیوان بلاقصد گناهی ندارد ولی اگر مو‌ها وارد چشمان حیوان می‌رود و اذیت می‌کند و یا ناخن‌های حیوان آزار‌دهنده است برایش می‌توان کوتاه کرد «آنجا فقط». 


 

«احکام و آداب عید قربان مبارک»

برادر عزیز : به میمنت اسلام سلام بر تو و رحمت خداوند متعال و مبارک باد می‌گویم با فرارسیدن مبارک و برایت می‌گوییم: خداوند از من و شما قبول کند و از خداوند می‌خواهیم این رساله را از ما قبول کند و از خداوند می‌خواهیم برایمان مفید باشد و برای تمام مسلمانان در همه جا .

برادر مسلمان:  خیر همه‌اش خیر است اگر در تبعیت از رسول‌الله (ص) باشد در تمام زندگی‌مان.

تکبیر: در صبح روز عرفه تا عصر آخر روز تشریق مشروعیت دارد و آن سیزدهم از ماه ذی‌الحجه است خداوند می‌فرماید : «و اذکروا الله فی ایام معدودات» 23 بقره می‌گویی: الله اکبر ، الله اکبر ، الله اکبر ، الله اکبر و لله الحمد و سنت است جهر‌ی گفتن مردها در مسجد ، بازار وخانه‌ها و بعد از هر نماز علنی برای تعظیم الله تعالی و اظهار‌کردن برای عبادت  و شکرش است .

ذبح قربانی: و آن بعد از نماز عید است بخاطر قول پیامبر (ص) : کسی قبل از نماز قربانی کرد یکی دیگر قربانی کند بجای آن و کسی ذبح نکرده ذبح کند . [رواه البخاری و مسلم]

وقت ذبح 4 روز است یک روز ، روز عید و سه روز روز ایام تشریق طبق قول نبی (ص) : تمام روزهای ایام تشریق مناسب ذبح است . [انظر : السلسلة الصحیحه برقم 3476].

غسل‌کردن و استفاده از بوی خوش برای مردان

پوشیدن بهترین لباس بدون اسراف‌کردن و کشان‌کردن آن بر روی زمین و ریش را کوتاه‌نکردن از آداب عید است و اسوه برای همه ایام سال، اما زن برای وی جایز است که به مصلی برود برای نماز عید به شرط اینکه موهایشان تبرج مانند نباشد مانند کوهان شتر و عطر هم استفاده نکنند .

«خوردن گوشت قربانی»

«بوده رسول‌الله (ص) که نمی‌خورد گوشت قربانی تا اینکه برمی‌گشت از مصلی بعداً صرف می‌کردند » . [زاد‌العماد 1/441]

«رفتن با پای پیاده به مصلی اگر امکان دارد »

سنت این است که نماز عید در مصلی خوانده شود مگر عذری باشد همانند باران شدید بخاطر فعل پیامبر (ص) در مصلی می‌خواندند.

«نماز همراه مسلمانان  و استجاب حضور در خطبه»

و از کسانی که تحقیق کرده‌اند در مورد قول راجح از علماء شیخ‌الاسلام ابن تیمیه است که گفته‌اند نماز عید واجب است بدلیل قول‌الله تعالی (فصل لربک و انحر) و نماز عید ساقط نمی‌شود مگر به  عذری و زنان همراه مسلمان در مصلی حضور پیدا می‌کنند حتی زنی که خون حیض دارد .

به این دلیل در مسجد نبود که همه مسلمانان بیایند حتی زنان حیضی و عذر‌دار قابل تذکر است که زنان حیضی جدا از صف جماعت بایستند.


 

«عوض‌کردن راه»

مستحب است که به مصلی برای عید از راهی بروی و از راه دیگر برگردی بدلیل فعل پیامبر (ص)

عید مبارکی:  

بدلیل ثابت‌بودن آن از اصحاب پیامبر (ص).

تذکر : بردار مسلمان از اینکه همراه هم با صدای تکبیر‌گویان از مصلی برگردی بر حذر‌باش یا پشت سر یک نفر تکبیر‌گویان نیز دوری کن .

و نیز از استماع موسیقی و فیلم‌‌ها و اختلاط زن و مرد که محارم نیستند و غیره از  منکرات دوری بجوی و همچنین کسی که می‌خواهند قربانی کند مو و ناخن‌هایش را کوتاه نکند قبل از قر‌بانی بدلیل نهی پیامبر (ص) از آن .

اسرافی که مصلحت و فائده در آن نیست بر حذر باش بدلیل قول الله تعالی «و لا تسر‌فوا انه لا یحب المسر‌فین» 141 (انعام)

بر کارهای نیکو و خوب و اینکه حریص باشی بر آن فراموش مکن و خیر کردن به صله رحم و  نزدیک‌شدن به آنها ترک‌کردن بغض و عصبانیت ، حسد ، ناخوشی و پاک‌کردن قلب از آن ملاک خود بگیر، نسبت به مساکین عطوفت و مهر‌بانی پیش‌گیر و ایتام ، فقرا و مساعدت کردن به آنها فراموش نشود که با این کار‌تان سرور و خوشحالی بر آنان وارد کرده‌اید.

حج از افضل‌ترین عبادات است ، دین بنده کامل نمی‌شود مگر با حج البته در صورت توانایی: و با انجام آن هم تقرب به سوی خداوند انجام نمی‌گیرد مگر اینکه این 2 امر رعایت شود :

1. اخلاص‌داشتن برای خداوند عزوجل اینکه فقط وجه الله قصد انسان باشد و روز قیامت ، قصد و نیتش ریا و رسیدن به چیزی از دنیا نباشد .

2. اتباع از رسول‌الله (ص) : قولی و عملی ، اتباع و پیروی از رسول‌الله (ص) انجام نمی‌گیرد مگر اینکه سنت‌های این بزرگوار را کاملاً بدانیم .

دعاهایی که نوشته شده از قرآن کریم گرفته شده ، صحیحین و صحیح جامع الصغیر و سند آن همه صحیح و تخریج شده است که به اختصار آورده شده که این کار شیخ عبدالله بن احمد العطاف انجام داده‌اند «غفر‌الله له و لوالدیه و للمسلمین»